Văn nghị luận

Question

Ca dao xưa có câu: 

              Công cha như núi Thái Sơn

      Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

             Một lòng thờ mẹ kính cha

      Cho tròn chữa hiếu mới là đạo con.

Em hãy giải thích nghĩa của bài ca dao.

Answer 1

Chúng ta được cha mẹ sinh ra để làm một con người, hãy sống cho xứng đáng là con người. Trên thực tế không phải ở mọi lúc, mọi nơi những đứa con giữ tròn đạo hiếu.

Ca dao dân ca là dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng chúng ta từ thuở lọt lòng. Dòng sữa tinh thần ấy lan xa theo hương lúa, cánh cò, trầm bổng ngân nga theo nhịp chèo của con thuyền xuôi ngược, âu yếm thiết tha như lời ru của mẹ... như khúc hát tâm tình quê hương đã thấm sâu vào tâm hồn tuổi thơ mỗi người. Em nhớ mãi lời ru của bà của mẹ:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

Lời ca dao tuy giản dị mà ý nghĩa thật lớn lao, nó ca ngợi công lao trời biển của cha mẹ và nhắc nhở đạo làm con phải lấy chữ hiếu làm đầu.

Vẫn là thi pháp thường thấy trong ca dao, các tác giả dân gian dùng cách nói ví von để tạo ra hai hình ảnh cụ thể, song hành với nhau: Công cha đi liền với nghĩa mẹ. Không phải ngẫu nhiên mà cha ông ta mượn hình ảnh núi Thái Sơn và nước trong nguồn vô tận để so sánh với công lao nghĩa mẹ:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Cha mẹ sinh con ra, nuôi con mau lớn thành người. Tấm lòng cha mẹ dành cho con thật vô tận, nó chỉ có thể sánh với núi sông hùng vĩ trường cửu mà thôi. Công cha lớn lao như núi, cha thức khuya dậy sớm làm lụng vất vả lo cho con có cơm ăn áo mặc, học hành, khôn lớn thành người. Người cha như chỗ dựa tinh thần và vật chất cho con, cha nâng niu ôm ấp chăm chút cho con, ai có thể quên công lao trời biển ấy. Chín tháng mang nặng rồi đẻ đau, mẹ chắt chiu từng giọt sữa ngọt ngào nuôi con khôn lớn. Lúc con khỏe mạnh cũng như khi ốm đau lòng mẹ giành cho con: như biển Thái Bình dạt dào. Không có cha mẹ làm sao có chúng ta được: con có cha mẹ, không ai ở lỗ nẻ mà lên, tục ngữ đã dạy ta bài học đó. Câu ca dao đã nâng công lao của cha mẹ lên tầm kỳ vĩ sánh với vũ trụ, đất trời. Những hình ảnh tuy giản dị đơn sơ mà thấm đượm lòng biết ơn vô hạn của con cái với mẹ cha.

Công lao trời biển của cha mẹ sao kể hết bằng lời. Trong những dòng trữ tình hàm súc ấy ẩn chứa một chân lí ngàn đời, chân lí ấy phải được chuyển hoá thành hành động, hành động của lòng biết ơn:

Một lòng thờ mẹ kính cha

 Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.

Ông cha ta dạy kẻ làm con phải: thờ mẹ kính cha phải giữ tròn phận sự của kẻ làm con. Đạo làm con phải làm tròn chữ hiếu. Hiếu ở đây là hiếu thuận, hiếu nghĩa, là cư xử làm sao cho kính trọng, yêu thương. Đó cũng là cách sống, cách thức làm người, lẽ sống của con người. Với cha mẹ phải thương yêu ngoan ngoãn vâng lời, lúc nhỏ thì chăm ngoan học giỏi, lớn lên trở thành người công dân tốt, đứa con hiếu thuận trong gia đình. Phải tuân theo những cách thức ứng xử hợp đạo lý. Hai chữ một lòng thế hiện niềm thuỷ chung, son sắt không thay đổi.

Luật gia đình của chúng ta ngày nay quy định bậc con cái phải có nghĩa vụ kính trọng cha mẹ, săn sóc cha mẹ khi già yếu chính là kế tục truyền thống tốt đẹp muôn đời của dân tộc ta uống nước nhớ nguồn. Những kẻ đi ngược lại đạo lý ấy thì sẽ không bao giờ tốt với ai hết, và dĩ nhiên kẻ ấy không bao giờ trở thành một công dân tốt cho xã hội. Những kẻ ấy nếu sống ở trên đời sẽ là những ung nhọt bệnh hoạn của gia đình, xã hội mà chúng ta thường gọi là bất nhân bất nghĩa.

Chúng ta được cha mẹ sinh ra để làm một con người, hãy sống cho xứng đáng là con người. Trên thực tế không phải ở mọi lúc, mọi nơi những đứa con giữ tròn đạo hiếu. Có biết bao cảnh con khinh rẻ cha mẹ, thậm chí đối xử tệ bạc với những người đã sinh ra và nuôi dưỡng mình. Những cách sống của những kẻ như vậy phải bị xã hội trừng trị. Bài ca dao đã đánh thức những kẻ đã và đang sống thiếu lương tri, đồng thời cũng như luồng ánh sáng chiếu rọi vào trái tim mỗi chúng ta - những đứa con.

Ngày nay chữ hiếu không chỉ dừng ở góc độ gia đình, rộng hơn là hiếu với dân, với nước. Có được như vậy mới nhằm xây dựng một xã hội lành mạnh, đẹp đẽ hơn, mà trước hết phải từ gia đình sống với nhau hiếu thuận có đạo đức.

Bài ca dao trên cũng như phần lớn các bài ca dao khác với nghệ thuận so sánh ví von, lời thơ cân xứng hài hoà, hình ảnh giản dị mà hàm xúc... đã nhằm nói lên được tình cảm gia đình sâu sắc. Tính truyền cảm, nội dung giáo dục mạnh mẽ đã làm cho nó sống mãi với chúng ta bao đời nay.

~ Chúc em học tốt! ~

Answer 2

“Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra

Một lòng thờ mẹ kính cha

Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.”

          Công lao to lớn của cha ví như ngọn núi Thái Sơn sừng sững ngất trời kia, không gì có thể che lấp được, như một chân lý sáng ngời. Mượn hình tượng núi cao để thể hiện rõ hơn về công ơn người cha vĩ đại. Song với công đức ấy là người mẹ, một tình cảm, một nghĩa mẹ cao cả như nước trong nguồn không bao giờ tắt, không ngừng dạt dào vỗ về yêu thương con cái. Đối với chúng ta, để đền đáp lại công ơn đó thì phải luôn hiếu thảo một lòng đối với cha mẹ. Phải luôn làm tròn đạo hạnh của một người con ngoan, làm tròn chữ hiếu mới là đạo con.

          Tục ngữ xưa đã nói: “Con có cha như nhà có nóc”, sự hiện diện của cha là diễm phúc lớn đối với con, là một mái che vững chãi đồ sộ đối với cuộc đời của con. Cha như một mái ấm che chở, bao bọc lấy con. Công ơn cha thật to lớn. Ngọn núi Thái Sơn kia cao quá ! Công ơn cha cũng vậy, cũng vĩ đại, cũng đồ sộ biết bao. Không êm đềm dịu dàng như tình thương của mẹ, nhưng tình thương yêu của cha lại là chỗ dựa vững chãi, là nơi ta có thể quay lại để lấy thăng bằng khi sa chân lỡ bước. Tình cảm của cha mang đậm nét suy tư, trầm lắng, một tình thương vô hạn nhưng luôn cứng rắn. Có những phút nhìn lại nhìn rõ hơn, ta sẽ thấy những nếp nhăn trên trán cha cứ xô nhau hiện lên nhiều hơn. Cũng như những giọt mồ hôi thấm ướt trên lưng sau mỗi ngày làm việc cực nhọc để đem về cho ta cuộc sống ấm no. Tất cả vất vả của cha chỉ là để cho gia đình, cho ta được lớn lên trong hạnh phúc, trong sung sướng.

          Gần gũi với ta hơn, những cái vuốt đầu trìu mến hay đôi bàn tay êm ái khéo léo đan cho ta từng chiếc áo của mẹ cũng thật thiết tha quá ! Lòng mẹ luôn dạt dào cổ vũ cho ta trong cuộc đời, vẫn luôn trầm lặng dõi theo ta trên mỗi bước đi. Trái tim mẹ với những đêm thổn thức, những nỗi lòng suy tư, với bao vất vả đã là một động lực giúp ta vững tin hơn, quyết chí hơn trong mọi việc làm. Những việc làm ấy thật nồng nàn, êm ái, những đêm thức trắng bên giường canh cho giấc ngủ của ta khi ta đau ốm. Những chén canh ngọt ngào mà mẹ bỏ công làm để dành riêng cho ta tưởng chừng như đơn giản nhưng đó là tình yêu thương sâu đậm mà mẹ dành cho ta.

      Ngọn núi Thái Sơn kia cao lớn thật, nguồn nước kia cũng vô tận biết bao. Song núi cũng chỉ tới đỉnh, chỉ có tình thương yêu của cha mẹ là lớn lao bất tận. Đó chính là một tình cảm thiêng liêng cao quí không gì có thể đo đạc được mà mỗi chúng ta đều phải trân trọng. Hơn thế nữa, trong bất kỳ thời đại nào thì chữ hiếu vẫn luôn được coi trọng. Đó là một truyền thống, một nét đẹp trong tâm hồn con người . Nó đồng thời cũng chính là cơ sở của hạnh phúc gia đình, là nền tảng của một xã hội văn minh tốt đẹp.