+ Được thể hiện qua suy nghĩ, nhận thức của nhân vật Điền trong truyện ngắn Trăng sáng:
- Điền là một văn sĩ nghèo, ôm ấp giấc mộng văn chương rất lớn nhưng không có điều kiện biến nó thành hiện thực. (Dẫn chứng).
- Cuộc sống nghèo khổ, túng quẫn ràng buộc Điền khiến anh thường xuyên phải lo nghĩ về những điều vụn vặt, tầm thường.
- Điền ngắm ánh trăng xanh huyền ảo mà ngẫm nghĩ, liên tưởng và so sánh với văn chương, nghệ thuật. (Dẫn chứng).
- Anh tự nhủ là mình sẽ viết ra những tác phẩm hay, có giá trị to lớn, lâu dài và anh sẽ trở thành một nhà văn nổi tiếng.
- Trí tưởng tượng bay bổng của Điền bị những âm thanh trần tục kéo trở về thực tại đáng buồn. Cảm hứng văn chương vụt biến. Anh bừng tỉnh nhận ra rằng những điều mình vừa nghĩ chỉ là phù phiếm, vô vị.
- Nhà văn Nam Cao mượn lời nhân vật Điền để bày tỏ thái độ phủ định đối với quan niệm nghệ thuật vị nghệ thuật đang phổ biến trên văn đàn. Đồng thời phê phán mục đích vụ lợi của các nhà văn muốn dùng thử văn chương điều tra, lừa dối, vô tác dụng đối với đời sống của quần chúng đang phải sống lầm than... làm cây cầu danh vọng cho bản thân.