Question

Viết dàn ý chi tiết phân tích khổ đầu bài "Tây tiến"

Answer 1

I. MỞ BÀI

Có một bài ca không bao giờ quên…”

Cũng có những năm tháng không bao giờ quên, không phai mờ trong ký ức của nhiều thế hệ đã qua, hôm nay và mai sau. Đó chính là những ngày tháng kháng chiến bảo vệ Tổ quốc, khi toàn dân tộc ta vừa qua nạn đói, vừa giành được độc lập thì thực dân Pháp trở lại xâm lược. Vậy là tự do hay trở về với cuộc đời cũ? Thế nên trong những năm tháng đáng nhớ ấy, văn học dù chưa dám nói là đã ghi lại trọn vẹn bộ mặt đất nước, nhưng cũng đã khắc họa một cách vĩnh cửu vào tâm hồn người đọc hình ảnh những người con anh hùng của đất nước đã ngã xuống vì nền độc lập của Tổ quốc trong suốt trường kỳ lịch sử.. Với chất lãng mạn đa tình của nghệ sĩ đã song hành với chất anh hùng của những người chiến sĩ Tây Bắc hiểm trở, để rồi cho ra đời thi phẩm Tây Tiến với âm hưởng bi tráng, hào hùng. Bài thơ trích tập “Mây đầu ô”, được Quang Dũng sáng tác năm 1948, sau khi tác giả rời đơn vị và nhớ về kỉ niệm gắn bó một thời với đoàn binh “Tây Tiến”. Với khổ thơ đầu, thi nhân đã hướng về nội tâm của người lính chiến, cũng chính là bản thân mình với bao nỗi nhớ tha thiết miền đất Tây Bắc và vẻ đẹp vượt lên khó khăn gian khổ của những người chiến sĩ hay chăng cũng là người nghệ sĩ tạc nên dáng hình đất nước

“ Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

…

Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”

II. THÂN BÀI

1. Giải thích nhan đề:

Nhắc đến Quang Dũng là nhắc đến một nhà thơ đa tài với hồn thơ đôn hậu, phóng khoáng. Ông là nhà thơ trưởng thành trong cuộc kháng chiến chống Pháp, tham gia vào cuộc kháng chiến ngay độ tuổi đôi mươi. Quang Dũng viết Nhớ Tây Tiến rồi bỏ chữ “Nhớ” đi chỉ còn lại Tây Tiến. Đành rằng cả bài thơ là một nỗi nhớ lớn về Tây Tiến. Thật ra, khi bỏ chữ “Nhớ” đi là một nhan đề hàm súc, cô đọng, nhưng vẫn thể hiện rõ ràng cảm xúc chủ đạo của bài thơ là nỗi nhớ. Mặt khác, không chỉ có nỗi nhớ, mà ở đấy còn có sự ngợi ca, sự tôn vinh và vĩnh viễn hóa đoàn quân Tây Tiến, khiến cho hình ảnh người lính Tây Tiến trở thành bất tử trong thơ ca kháng chiến Việt Nam.. Có thêm “Nhớ” hóa ra lại thu hẹp mạch cảm xúc của bài thơ.

2. Giới thiệu đoàn binh Tây tiến:

Đoàn quân Tây Tiến là một đơn vị quân đội được thành lập năm 1947, có nhiệm vụ phối hợp với quân đội Lào chống quân đội của thực dân Pháp. Địa bàn hoạt động của lính Tây Tiến rất rộng, từ tỉnh Sơn La, Lai Châu, Hòa Bình, miền Tây Thanh Hóa, Sầm Nứa (Lào). Họ phải sống trong những hoàn cảnh rất gian khổ, vô cùng thiếu thốn, bệnh sốt rét hoành hành dữ dội, nhưng họ sống rất lạc quan và chiến đấu dũng cảm. Chiến đấu được một thời gian thì đoàn binh Tây Tiến trở về Hòa Bình tại trung đoàn 52, khi ấy Quang Dũng là đại đội trưởng sau đó ông chuyển sang đơn vị khác. Điều đó đã thúc đẩy ở Quang Dũng một nỗi nhớ chiến khu, đồng đội đến cồn cào và da diết, tại làng Phù Lưu Chanh, ông đã viết bài thơ Tây Tiến.

Người lính trong “Tây Tiến” phần lớn là thanh niên, học sinh vừa rời ghế nhà trường “xếp bút nghiên lên đường chiến đấu”. Vì thế, họ đều có tâm hồn nhạy cảm với cái đẹp, say mê sự hào hùng của lí tưởng mình đang theo đuổi. Chính nguồn gốc xuất thân ấy đã tạo nên nét lãng mạn, vẻ đẹp hào hoa, kiêu hùng của người lính trong “Tây Tiến”. Quang Dũng cũng là thanh niên sinh viên mặc áo lính nên có thể nói bài thơ ra đời từ sự mộng mơ của người cầm bút.

3. “Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!

Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi”

- Sông Mã như một biểu tượng đầu tiên của nỗi nhớ.

- Sử dụng câu cảm thán + nhân hóa: tiếng gọi chân thành, tha thiết xuất phát từ trái tim và tâm hồn người thi sĩ.

- Sông Mã là dòng sông chảy dọc theo địa bàn biên giới Việt - Lào của các tỉnh Mộc Châu, Sầm Nứa. Đây là dòng sông nhiều ghềnh thác đổ dốc dữ dội, một mình băng băng giữa núi rừng hùng vĩ, hai bên bờ sông còn rải rác mồ của các chiến sĩ Tây Tiến.

→ Dòng sông Mã như gắn liền với chặng đường hành quân của trung đòan, từng chia sẻ và chứng kiến những mất mát, hi sinh, từng "gầm lên khúc độc hành" tiễn đưa tử sĩ

- Từ “ơi!” bắt vần với từ láy “chơi vơi”: tạo nên âm hưởng sâu lắng, bồi hồi, ngân dài nỗi thương nhớ từ lòng người vọng vào thời gian năm tháng.

- Điệp từ “nhớ” + láy âm “ơi”: tô đậm nỗi nhớ, khiến nỗi nhớ ấy cứ “chơi vơi” giữa hai bờ hiện thực và quá khứ.

→ Cái tài tình của Quang Dũng là đã miêu tả nỗi nhớ đó là “nhớ chơi vơi” – một hình ảnh thơ đầy sáng tạo, độc đáo và đem lại một hiệu quả vô cùng đắt giá.

Comments

4. “Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi”.
- Liệt kê “Sài Khao”, “Mường Lát”: không chỉ gợi bao cảm xúc nhớ thương mà còn tạo ấn tượng về âm hưởng của rừng núi hoang vu.
- "lấp": một động từ có sức gợi tả; màn sương rừng mênh mông, dày đặc, che kín cả một "đòan quân".
- Liên hệ “Tiếng hát con tàu” của Chế Lan Viên:
"Nhớ bản sương giăng, nhớ đèo mây phủ
Nơi nao qua lòng lại chẳng yêu thương"
- "sương lấp" + "đêm hơi": cảnh đoàn binh Tây Tiến hành quân trong biển sương mù dày đặc lấp cả đường đi, lấp dáng người trong mờ mịt.
- "Đoàn quân mỏi" nhưng tinh thần ko "mỏi" bởi ý chí “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh.
- “hoa về” chứ không là “hoa nở” bởi nó như được bước ra từ cõi mộng đến với cõi thực phủ đầy khói lửa chiến tranh.
5. “Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”
- Cách ngắt nhịp 4/3 + điệp từ "dốc" được lặp lại hai lần + tính từ đặc tả "khúc khuỷu", "thăm thẳm": sự trùng điệp, nối tiếp như tới vô tận của những dốc những đèo, và sự gập ghềnh của con đường hành quân.
→ Tạo cảm giác như con dốc này chưa qua hết, con dốc khác đã hiện ra sâu hun hút không có điểm dừng.
6. “Heo hút cồn mây súng ngửi trời”
- Đảo ngữ “heo hút”: nơi nguy hiểm chồng chất dựng lên thành dốc, thành cồn.
- Nhân hóa “súng ngửi trời”: vừa tả được độ cao của núi, của dốc nhưng vẫn cho thấy tâm hồn trẻ trung của những người lính phong trần coi thường gian lao, vất vả. - “ngửi”: cái ngông, cái ngang tàng của người lính trẻ ấy khi họ vượt dốc, băng đường, chỉ để “ngửi” xem trời như thế nào mà thôi.
→ Giữa vô vàn khó khăn, khắc nghiệt, sự dũng cảm, bản lĩnh của người lính đã vượt lên hoàn cảnh để thể hiện tư thế hiên ngang, làm chủ đất trời.
7. “Ngàn thước lên cao , ngàn thước xuống”
- Điệp ngữ "ngàn thước": ước lệ nghệ thuật có tính định lượng, khắc họa vẻ đẹp hùng vĩ, chênh vênh, kì thú của núi rừng Tây Bắc.
- Yếu tố tương đồng của điệp ngữ "ngàn thước" + tính chất tương phản của các động từ "lên - xuống": một nét gập đột ngột, dữ dội cho câu thơ.
8. “Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi”
- Gợi lên cái phiêu diêu, chơi vơi, bay bổng nhẹ tênh của không gian rộng mở.
→  Người lính bây giờ chỉ thấy khung cảnh trước mắt trải ra ngút ngàn: những ngôi nhà xa xôi, chìm khuất ẩn hiện trong màn mưa, gợi lên sự bâng khuâng và thoáng thầm lặng trong nỗi nhớ quê nhà.
9. “Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời”
- “Không bước nữa” là kiệt sức không thể đi tiếp nữa, “bỏ quên đời” là hi sinh bản thân mình.
→  Cách nói giảm nói tránh vừa xót xa lại vừa ngạo nghễ, xem cái chết nhẹ tựa lông hồng để bình tĩnh, thản nhiên đón nhận nó.
→ Hình ảnh gục xuống gợi một cảm xúc rất thiêng liêng bởi họ là những người lính đã sẵn sàng ngã xuống cho Tổ quốc đứng lên, họ là những người sống vì lí tưởng “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.
10. “Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người.”
- “Chiều chiều” rồi “đêm đêm” luôn có những tiếng gầm thét, những âm thanh ấy khẳng định cái huyền bí, cái uy lực khủng khiếp của chốn rừng thiêng nước độc.
11. “Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi”
- "Nhớ ôi”: từ cảm thán mang tình cảm dạt dào, tiếng lòng của những người lính Tây Tiến.
- "thơm nếp xôi": hương vị của núi rừng Tây Bắc, của tình người thân yêu da diết, đằm thắm, sự gắn kết tình nghĩa thủy chung, giữa những con người miền Tây Bắc của Tổ quốc với bộ đội kháng chiến.
- “mùa em”: sáng tạo độc đáo về ngôn ngữ thi ca, có hàm chứa bao tình thương nỗi nhớ, điệu thơ trở nên uyển chuyển, mềm mại, tình thơ trở nên ấm áp.
- Liên hệ “Tiếng hát con tàu” của Chế Lan Viên:
"Anh nắm tay em cuối mùa chiến dịch
Vắt xôi nuôi quân em giấu giữa rừng
Đất Tây Bắc tháng ngày không có lịch
Bữa xôi đầu còn tỏa nhớ mùi hương"
12. Đánh giá nội dung và nghệ thuật:
Khép lại đoạn thơ như khép lại những thăng trầm đã qua của thời kì kháng chiến hào hùng. Với một ngòi bút tài hoa, giàu chất lãng mạn, giàu chất nhạc, chất họa với hình ảnh thơ sống động, độc đáo, từ ngữ chính xác, giọng thơ linh hoạt tinh tế, Quang Dũng đã vẽ lên một bức tranh thiên nhiên hoành tráng, dữ dội và rất nên thơ của núi rừng Tây Bắc. Trên cái nền bức tranh ấy nổi bật hình ảnh của những người lính Tây Tiến, những con người can trường, dũng cảm nhưng cũng rất hào hoa lãng mạn.
III. KẾT BÀI
“Tây Tiến” thật sự là cuộc sống, là tấc lòng rất thực của Quang Dũng, “là một tượng đài bất tử về người lính vô danh”. Đó là bức tượng đài được kết tinh từ âm hưởng bi tráng của cuộc kháng chiến. Đó là bức tượng đài được khắc tạc bằng cả tình yêu của Quang Dũng đối với những người đồng đội, đối với đất nước của mình. Chiến tranh đã đi qua, đau thương cũng đã khép lại nhưng công lao cao cả của những ngươi chiến sĩ cách mạng vẫn được lưu truyền ngàn đời qua bài thơ “Tây Tiến” mặc cho gió bụi thời gian. Hơn hết, bài thơ như lời nhắc nhở nhẹ nhàng đối với thế hệ sau này, phải biết kính trọng và biết ơn những người đã ngã xuống cho Tổ Quốc đứng lên, những người mà:
“Họ đã sống và chết
Giản dị và bình tâm
Không ai nhớ mặt đặt tên
Nhưng họ đã làm ra Đất Nước”.

Answer 2

I. Mở bài:

Giới thiệu chung về tác giả Quang Dũng và bài thơ Tây Tiến.

Dẫn dắt giới thiệu khổ thơ thứ nhất.

“Tây Tiến” là bài thơ của người lính nói về người lính – anh Vệ quốc quân thời chín năm kháng chiến chống Pháp gian khổ, hào hùng. Những kỉ niệm thời cầm súng chiến đấu, những tình cảm dành cho mảnh đất, cho đồng đội cùng dầm mưa dãi nắng biết bao tháng ngày được Quang Dũng gửi qua nỗi nhớ da diết mà mênh mang, sôi trào. Khổ thơ đầu tiên của tác phẩm được nhiều người đọc đặc biệt ấn tượng khi tìm hiểu và cảm nhận.

II. Thân bài:

1. Giới thiệu khái quát tác giả, tác phẩm:

a. Tác giả:

Quang Dũng là một nhà thơ của miền xứ Đoài mây trắng, nay thuộc Hà Tây, Hà Nội.

Tác giả là một nhà thơ có tài vì “trong thơ có nhạc, có họa”.

Là một hồn thơ trung hậu, thiết tha với đất nước, con người quê hương dân tộc; một cái tôi hào hoa, thanh lịch, giàu chất lãng mạn xong lại rất mực hồn nhiên, chân chất.

b. Tác phẩm:

Xuất xứ: tập “Mây đầu ô” (1986).

Hoàn cảnh sáng tác: năm 1948, Quang Dũng phải dời đơn vị mình chuyển sang đơn vị khác tại Phù Lưu Chanh.

Bài thơ được viết trong nỗi nhớ, là kỉ niệm của nhà thơ về những tháng ngày sống cùng đồng đội trong đoàn quân Tây Tiến.

Cảm hứng chủ đạo của tác phẩm: một nỗi nhớ mênh mang, da diết về những kỉ niệm đẹp trên chiến trường, với đồng đội, với đoàn quân Tây Tiến hào hùng, hào hoa, qua những tháng ngày gian lao mà đáng nhớ.

2. Phân tích khổ thơ 1:

Ngay hai câu thơ đầu của tác phẩm, Quang Dũng đã gợi ra một nỗi nhớ da diết, thương yêu dành cho sông Mã, cho miền Tây, cho núi rừng một thời thân thuộc:

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi

Tiếng gọi “Tây Tiến ơi” nghe sao thân quen, tha thiết mà quặn lòng đến vậy! Từ “ơi” bắt vần với từ láy “chơi vơi” đã giúp tác giả tạo ra âm hưởng sâu lắng, thầm thể hiện nỗi bồi hồi nhớ mong đang ngập tràn trong tâm hồn, trái tim người lính xưa. Điệp từ “nhớ” trong câu thơ thứ hai như thu trọn lại để biểu lộ tâm trạng, cảm xúc rõ nét nhất của người lính Tây Tiến khi nghĩ về sông Mã, miền rừng núi một thời gắn bó và cả đoàn quân với biết bao kỉ niệm. Đến với hai câu thơ tiếp theo, nhà thơ nhắc đến một loạt các địa danh, bản làng như để nhắc nhớ đến nhiều kỉ niệm:

Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi

Đó là kỉ niệm về những cuộc hành quân gian nan, thử thách qua các bản, các mường xa xôi, hoang dã, thử thách ý chí, tinh thần người lính Tây Tiến.

Những câu thơ tiếp theo đã phác họa ra trước mắt người đọc khung cảnh một bức tranh núi rừng hùng vĩ, hoang sơ và hình ảnh người lính hào hùng, mạnh mẽ:

Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa sa khơi

Điệp từ “dốc” trong câu thơ đã gợi ra rõ nét nhất sự hùng vĩ của thiên nhiên. Các thanh trắc trong đoạn thơ đi cùng những từ láy “khúc khuỷu”, “thăm thẳm” mà Quang Dũng tinh tế lựa chọn đã gợi ra sự gập ghềnh, gian truân người lính Tây Tiến phải vượt qua trên đường hành quân.

Một từ “heo hút” được nhà thơ đưa lên đặt đầu câu thơ đã tái hiện chân thực một khung cảnh đầy xa xôi, hẻo lánh, quạnh hiu của thiên nhiên núi rừng nơi đây.

Cụm từ “súng ngửi trời”, một cách đầy tinh tế, đã giúp nhà thơ thể hiện được tinh thần lạc quan của người lính, dẫu có bao gian lao, thử thách, họ vẫn hiên ngang, chủ động, sẵn sàng vượt qua và giữ mãi tinh thần lạc quan, yêu đời.

Điệp từ “ngàn thước” kết hợp cùng phép đối lập “lên – xuống”, “cao – thấp” đã góp phần giúp cho bài thơ của Quang Dũng giàu chất họa hơn, người đọc thơ nhờ vậy “không chỉ ngậm nhạc mà còn thưởng tranh”.

Câu thơ “Nhà ai Pha Luông mưa sa khơi” mang nhiều thanh bằng đã tạo nên sự mềm mại cho câu thơ, đồng thời gợi ra một tâm trạng bâng khuâng, tha thiết, nhẹ nhàng và một tâm hồn rất đỗi thanh thản, thảnh thơi. Nếu như mưa trong thơ xưa thường gợi ra cái lạnh và lòng buồn thì ở thơ Quang Dũng, mưa không lạnh lẽo thê lương mà êm đềm, thơ mộng và bình yên đến lạ.

Trên nền cảnh thiên nhiên núi rừng hùng vĩ ấy, hình ảnh người lính Tây Tiến hiện lên thật đẹp với sự hi sinh bi tráng, cao cả:

Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người

Cách nói “Anh bạn dãi dầu không bước nữa/ Gục lên súng mũ bỏ quên đời” là một cách nói giảm nói tránh làm giảm đi nhiều sự đau thương, mất mát – một sự thực buồn mà bất kì một người lính nào cũng có thể phải đối mặt trên đường hành quân gian khổ.

Hai câu thơ cuối: “Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói/ Mai Châu mùa em thơm nếp xôi” gợi liên tưởng về Mai Châu với hình ảnh khói cơm nếp, hình ảnh những con người Tây Bắc chân chất, hiền hậu – những tấm lòng thơm thảo chở che, chia sẻ khó khăn với người lính.

III. Kết bài:

Khẳng định lại giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ