Lịch sử nâng cao lớp 11

Question

Trào lưu cải cách, duy tân ở VN những năm cuối thế kỉ XIX ra đời trong hoàn cảnh nào ? Nêu những mặt tích cực và hạn chế của những đề nghị đó? Tại sao cuộc Duy Tân ở Nhật Bản thành công còn các đề nghị cải cách ở Việt Nam lại không thực hiện được?

Answer 1

Hoàn cảnh

Trong nửa sau thế kỉ XIX, nền kinh tế VN lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng. Nông nghiệp sa sút, công - thương nghiệp bế tắc, tài chính cạn kiệt.

Trong khi đó nhà Nguyễn lại tăng cường bóc lột nhân dân, áp dụng cả các biện pháp tiêu cực như: buôn bán thuốc phiện, mua quan bán tước

Nhiều cuộc khởi nghĩa và bạo loạn nổ ra chống triều đình phong kiến nhưng đều thất bại. Tài lực, binh lực của nhà Nguyễn càng thêm suy sụp. Mâu thuẫn giữa cá tầng lớp nhân dân với giai cấp thống trị ngày càng gay gắt.

--> Vận nước nguy nan, tác động đến quan lại sĩ phu yêu nước tiến bộ. Nhiều đề nghị cải cách duy tân được đưa ra.

Tích cực

Tất cả bản điều trần đều xuất phát từ tấm lòng yêu nước và tâm huyết của các quan lại sĩ phu tiến bộ, mong muốn đất nước phát triển, thoát khỏi âm mưu xâm lược của ngoại bang.

Tấn công vào những tư tưởng bảo thủ, cổ hủ

Chuẩn bị toàn diện cho phong trào cải cách duy tân sôi nổi và rộng khắp đầu thế kỉ XX

Hạn chế

Những đề nghị đó không xuất phát từ tình hình thực tế của đất nước, nặng về học tập mô hình nước ngoài, nên vẫn còn tản mạn, rời rạc, thiếu thực tế, thiếu tính khả thi, không toàn diện

Vẫn duy trì chế độ phong kiến

Chỉ dừng ở mức đề nghị.

Duy tân ở Nhật Bản thành công còn ở VN lại không thực hiện được vì:

Trước cuộc DT Minh Trị, mầm mống kinh tế tư bản chủ nghĩa ở Nhật đã khá phát triển nhất là ở thành thị

Cuộc cải cách được khởi xướng bởi thiên hoàng Minh Trị, một người có tư tưởng đổi mới và nắm thực quyền.

Cải cách được sự ủng hộ đông đảo của quần chúng nhân dân

Cải cách ở VN không thực hiện được vì:

Hầu hết các đề nghị cải cách còn lẻ tẻ, rời rạc, nặng về ảnh hưởng bên ngoài mà thiếu cơ sở vật chất để tiếp nhận từ bên trong

Các đề nghị cải cách đều không đả động đến yêu cầu cơ bản của lịch sử Việt Nam thời đó chính là giải quyết mâu thuẫn cơ bản trong xã hội Việt Nam: giữa toàn thể dân tộc VN với thực dân Pháp xâm lược và mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ phong kiến

Nguyên nhân quan trọng nhất là do thái độ bảo thủ, phản động của vua quan triều đình nhà Nguyễn đã không chấp nhận thực hiện cải cách. Những người đưa ra cải cách không phải là người nắm quyền cao nhất

Việt Nam đã và đang bị thực dân Pháp xâm lược nên khó tiến hành cải cách