Câu 1: Bối cảnh giao tiếp rộng của bài thơ là thời kì phong kiến, khi mà việc thi cử là con đường duy nhất để thăng tiến trong xã hội. Bối cảnh giao tiếp hẹp là kì thi hương, một sự kiện quan trọng đối với sĩ tử và gia đình họ.
Câu 2: Hai câu thơ đầu cho thấy kì thi hương là sự kiện hiếm hoi, chỉ diễn ra mỗi ba năm một lần. Điều này tạo nên sự quan trọng, căng thẳng và mong đợi của kì thi.
Câu 3: Hình ảnh sĩ tử được miêu tả một cách chân thực, với vai đeo lọ, hình ảnh này thể hiện sự chịu khó, kiên trì của họ. Quan trường được miêu tả như một nơi ồn ào, náo nhiệt với miệng thét loa, thể hiện sự huyên náo, hấp dẫn của kì thi.
Câu 4: Hai câu thơ 5,6 sử dụng hình ảnh “Lọng cắm rợp trời quan sứ đến, Váy lê quét đất mụ đầm ra” để miêu tả sự trang trọng và quy mô lớn của kì thi. Đặc sắc nghệ thuật ở đây là sự dùng hình ảnh sinh động, gần gũi để tạo ra hiệu ứng mạnh mẽ, giúp người đọc cảm nhận được không khí của kì thi.
Câu 5: Trong hai câu thơ cuối, nhà thơ thể hiện tâm trạng buồn bã, tiếc nuối khi nhìn thấy những nhân tài của đất Bắc phải xa nhà để dự thi. Thái độ của nhà thơ là sự thương cảm, đồng cảm với những sĩ tử phải chịu nhiều gian khổ vì ước mơ thăng tiến trong xã hội. Điều này cũng phản ánh lên sự bất công của hệ thống thi cử thời bấy giờ.