Question

Em hãy soạn bài "Mùa xuân nho nhỏ" chi tiết nhất.

Answer 1

I. MỞ BÀI

Mùa xuân, theo cách lí giải của khoa học, là khi trái đất nghiêng dần về phía mặt trời và giờ chiếu sáng tăng lên. Đó là khi vạn vật được sưởi ấm sau khoảng thời gian dài lạnh lẽo của mùa đông và thiên nhiên cũng nhờ đó mà đâm chồi nảy lộc. Cái đặc trưng riêng ấy của mùa xuân, không biết vì sao khi đi vào thơ ca lại thấm đẫm vẻ đẹp trữ tình, say mê lòng người. Nói đến mùa xuân trong thơ ca không thể không nhắc đến thi phẩm tuyệt bút “Mùa xuân nho nhỏ” của nhà thơ Thanh Hải. Thanh Hải là nhà thơ tiêu biểu của mảnh đất cố đô xinh đẹp, nổi tiếng với những vần thơ mượt mà, đậm đà chất Huế. “Mùa xuân nho nhỏ” được ông viết trong những năm tháng cuối đời khi đang nằm trên giường bệnh vào năm 1980, khi đất nước đã trải qua thời kì kháng chiến sục sôi được năm năm. Bài thơ là một cái nhìn về mùa xuân một cách tin yêu, tràn ngập sức sống của tác giả:

“Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc

…

Nước non ngàn dặm tình

Nhịp phách tiền đất Huế”

II. THÂN BÀI

1. “Mọc giữa dòng sông xanh

Một bông hoa tím biếc”

- bức tranh mùa xuân quê hương đã hiện lên với một khoảng không gian khoáng đãng, cao rộng, êm dịu và đầy chất thơ.

- Đảo ngữ “mọc” + lượng từ “một”: sự xuất hiện đột ngột, bất ngờ cùng với sức sống mạnh mẽ căng tràn của sức xuân thể hiện qua hình ảnh bông hoa.

- “tím biếc”: có sức lan tỏa cả mặt sông xanh, hòa quyện với nhau tạo cảm giác dịu mát hài hòa, vừa là tín hiệu của mùa xuân, vừa là vẻ đẹp tinh túy của đất trời.

- “chim chiền chiện” “hót” “đưa tay tôi hứng”: nghệ thuật chuyển đổi cảm giác.

→ Tiếng chim vang ra, không tan ra, loang vào không trung mà tuôn ra thành tiếng rõ ràng, tròn trịa kết tinh thành từng giọt để có thể đưa tay nâng niu hứng.

2. “Mùa xuân người cầm súng

Lộc giắt đầy trên lưng

Mùa xuân người ra đồng

Lộc trải dài nương mạ”

- Bốn câu thơ lặp lại từng cặp cấu trúc sánh đôi cùng điệp ngữ mùa xuân xuất hiện đầu hai câu 1 - 3 đã gợi ra những hình ảnh về đoàn quân cầm súng và đoàn người ra đồng.

- Hai lực lượng nòng cốt của Tổ quốc: lực lượng chiến đấu và lực lượng sản xuất.

- “Người cầm súng”: lực lượng chiến đấu, là những người lính cách mạng đã đổ máu và nước mắt để mang về mùa xuân yên bình cho nhân dân.

- “Người ra đồng”: lực lượng sản xuất, là những người nông dân cần cù, chăm chỉ đã đổ mồ hôi, công sức để đem lại một mùa xuân ấm no cho đất nước.

- “lộc”: điệp từ xuất hiện ở đầu câu mang nhiều nghĩa khác nhau.

+ “lộc” tượng trưng cho sự may mắn, phát tài, phát lộc vào mùa xuân.

+ “lộc” còn là chồi non chuẩn bị đâm hoa kết trái, là sức sống mãnh liệt của mùa xuân cũng giống như đất nước đang vươn mình phát triển trong giai đoạn xây dựng lại.

→ Ước mong một mùa xuân đất nước trường tồn vĩnh cửu, luôn ấm no, luôn tràn đầy may mắn.

3. “Tất cả như hối hả

Tất cả như xôn xao…”

- “Tất cả như…”: điệp cấu trúc cho thấy là mọi người, mọi vật trên đất nước đều đã hòa cùng khí thế tươi vui, nhộn nhịp của mùa xuân.

- “hối hả”: Từ láy mang ý nghĩa của sự gấp gáp, vội vã.

- “xôn xao”: từ láy mang ý nghĩa là sự kết hợp của nhiều âm thanh xen lẫn vào nhau, không khí náo động khiến cho bài thơ vang lên như một nhạc điệu tươi vui, mạnh mẽ khác thường.

→ Hành khúc mùa xuân của một đất nước đổi mới, một đất nước không còn chiến tranh, loạn lạc, một đất nước yên bình, no ấm.

4. “Đất nước bốn nghìn năm

Vất vả và gian lao

Đất nước như vì sao

Cứ đi lên phía trước”

- “Đất nước”: điệp ngữ nhưng được đặt trong hai bức tranh với hai mảng màu đen – trắng khác biệt.

+ một bên là đất nước trong quá khứ với bốn nghìn năm chịu ách đô hộ, đầy “vất vả và gian lao”

+ một bên là đất nước ở hiện tại và tương lai với nhiều hứa hẹn “đi lên phía trước”

- “Bốn nghìn năm”: chưa bao giờ đất nước ta chịu khuất phục trước một đế quốc hùng mạnh nào.

- “như vì sao”: một phép so sánh tuyệt đẹp, đầy ý nghĩa. Vì sao là nguồn sáng lấp lánh, là vẻ đẹp của bầu trời, là sự trường tồn vĩnh cửu, là sự vĩnh hằng của thời gian, là điều mà ai cũng khao khát ngắm nhìn.

→ Biểu lộ một tình yêu cao cả của nhà thơ dành cho đất nước, là sự tự hào dân tộc.

- “cứ đi lên phía trước”: một phong thái tự tin, tràn đầy năng lượng. Động từ “cứ” như một lời khẳng định chắc nịch về tương lai tương sáng của đất nước

→ Đoạn thơ mang ý nghĩa quá đỗi hào hùng khiến người đọc không khỏi xúc động về hình ảnh của đất nước.

Comments

5. “Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao xuyến”
- Điệp cấu trúc “Ta làm”, “Ta nhập” + liệt kê hàng loạt “con chim hót”, “một cành hoa”, “vào hòa ca”: thể hiện ước nguyện cống hiến khiêm tốn của nhà thơ.
- “con chim hót”: chỉ mong được làm một chú chim nhỏ nhưng có tiếng hót hay đóng góp cho đời những gì tươi vui, nhộn nhịp nhất.
- “một cành hoa”: chỉ ước được hóa thành cành hoa nhỏ nhắn nhưng có đủ hương thơm để lan tỏa hương sắc thơm ngát cho đời.
- “nốt trầm xao xuyến”: chỉ nguyện được làm một nốt nhạc đóng góp nhạc điệu cho đời, dẫu là một “nốt trầm” nhưng vẫn đủ “xao xuyến” lòng người, tạo cho cuộc đời những khoảng lặng sâu sắc.
→ Thi sĩ không muốn mình là những gì đao to búa lớn, chỉ mong được làm những điều bình dị nhưng góp phần điểm tô vẻ đẹp và hương sắc cho cuộc đời.
→ Một tâm thế sống cao đẹp, khiêm tốn nhưng không kém phần thanh tao. Đối với Thanh Hải, sống chỉ cần là được hiến dâng, sống như một cuộc hóa thân, không cần biết đó là lớn hay nhỏ.
6. “Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc”
- “một mùa xuân nho nhỏ” để làm nên mùa xuân chung của đất nước, một mùa xuân bất diệt.
- Từ láy “nho nhỏ” và “lặng lẽ”: thái độ sống cống hiến một cách khiêm nhường, âm thầm của tác giả, là sự cho đi mà không mưu cầu được nhận lại.
- Điệp ngữ “Dù là”: nhấn mạnh khát khao cống hiến cháy bỏng của nhà thơ, từ khi còn trẻ cho đến lúc về già.
- Liên hệ thơ Tố Hữu:
“Tạm biệt đời ta yêu quý nhất
Còn mấy vần thơ, một nắm tro
Thơ gửi bạn đường, tro bón đất
Sống là cho, chết cũng là cho”
(“Tạm biệt” – Tố Hữu)
→ Khổ thơ là một sự tổng kết, chiêm nghiệm từ chính cuộc đời đã cố gắng không biết mệt mỏi từ tuổi hai mươi căng tràn sức sống đến khi phải nằm trên giường bệnh của nhà thơ.
7. “Mùa xuân tôi xin hát
Câu Nam ai, Nam bình
Nước non ngàn dặm mình
Nước non ngàn dặm tình
Nhịp phách tiền đất Huế.”
- “Nam ai Nam bình”: Lời ca như vang vọng, gợi mở ra một cái tình nhỏ bé trong cái ngàn dặm rộng lớn, mênh mang nhưng vẫn rất gần gũi, tràn đầy yêu thương và ấm áp.
→ Bài thơ khơi lên là dòng sông là tiếng chim hót vang trời xứ Huế. Kết thúc lại là nước non và tiếng hát tươi vui cả tình yêu nước non ngàn dặm, tình yêu quê hương đất nước.
8. Đánh giá nội dung nghệ thuật:
Gấp lại trang thơ như gấp lại những khát vọng sống cống hiến cao đẹp của tác giả, nhưng lại mở ra trong ta nhiều ước nguyện dành cho cuộc đời. Với ngòi bút tài hoa của mình, Thanh Hải đã vận dụng tài tình các biện pháp nghệ thuật như điệp cấu trúc, điệp từ, từ láy,… để miêu tả một mùa xuân đất nước tươi vui, đầy sức sống, qua đó cũng nói lên một ước nguyện đầy khiêm tốn, sống hóa thân cho đất nước của bản thân mình.
III. KẾT BÀI
Phải chăng khi con người ta gần đến lúc “lá xa lìa cành” thì cũng là lúc họ khao khát sống hơn bao giờ hết. Vì thế mà, những vần thơ Thanh Hải để lại cho đời mang một sự thanh thản, cao đẹp, đầy sức sống mãnh liệt. Thanh Hải đã góp thêm cho thi đàn văn học một mùa xuân đầy ý nhị, tinh tế, một khát vọng cống hiến đi vào lòng người một cách nhẹ nhàng, da diết. Tình yêu mùa xuân gắn liền với tình yêu của đất nước đã trường tồn mặc cho bao gió bụi khắt khe của thời gian. Chính tâm nguyện của Thanh Hải đã khiến thế hệ trẻ như tôi cảm thấy muốn được cống hiến nhiều hơn sức trẻ của mình cho đất nước, để đất nước ngày một vươn lên “như vì sao”.