Nhà nghiên cứu Phạm Quỳnh từng khẳng định:
“Truyện Kiều còn, tiếng ta còn, tiếng ta còn, nước ta còn”
Còn với Chế Lan Viên, là sự sâu lắng và tinh tế khi cất lên lời thơ:
“Nguyễn Du viết Kiều đất nước hoá thành văn”
Từ đó ta dễ dàng thấy được tiếng vang của “Truyện Kiều” đã đi xa đến hàng nghìn năm. Nhắc đến “Truyện Kiều” đã không thể nào quên người đã khai sinh ra “di sản văn hóa” đó – Nguyễn Du. Ông nổi tiếng với danh xưng đại thi hào dân tộc và còn là danh nhân văn hóa thế giới. Đất nước văn hiến đã sinh ra Nguyễn Du cùng “Truyện Kiều” và “Truyện Kiều” đã làm cho đất nước thêm văn hiến. Truyện thơ với 3254 câu mang sức cuốn hút diệu kì, vương vấn mãi tâm hồn ta, mang đến cho ta niềm cảm thương sâu sắc với “tấm gương oan khổ” Thúy Kiều, đem lại cho ta những khoái cảm thẩm mĩ đặc biệt trước những lời thơ như hoa, như gấm. Trong đó đoạn trích “Chị em Thúy Kiều” đã gây ấn tượng riêng trong lòng người đọc với vẻ đẹp cũng như tài hoa của chị em nhà Kiều, đặc biệt là ở khổ thơ sau:
“Kiều càng sắc sảo mặn mà
So bề tài sắc lại là phần hơn
Làn thu thủy , nét xuân sơn
Hoa ghen thua thắm liễu hờn kém xanh.”
Ở những câu thơ trước, Nguyễn Du miên tả Thúy Vân đã đẹp đến thế nhưng bằng nghệ thuật đòn bẩy tài hoa, Nguyễn Du cho thấy Kiều lại càng thêm phần đẹp hơn qua bốn câu thơ này. So với Thúy Vân, Thúy Kiều dường như được Nguyễn Du vận dụng triệt để thủ pháp ước lệ tượng trưng. Nếu như ở Vân tác giả còn chỉ rõ vẻ đẹp của từng bộ phận trên cơ thể, rồi đem ví với thiên nhiên, thì ở Thúy Kiều, hầu như Nguyễn Du chỉ gợi nhẹ, dùng bút pháp chấm phá để người đọc tự liên tưởng ra bức tranh vẻ đẹp nàng Kiều. “Làn thu thủy” tức là nói đến đôi mắt trong như nước mùa thu, với những rung động nhẹ nhàng, mà nói đến đôi mắt mang màu nước, lại còn là mùa thu thì đó lại gợi cho ta một vẻ đẹp tuyệt trần, yếu đuối, và vô cùng lãng mạn. Nhưng cũng đồng thời chỉ ra rằng người có đôi mắt ấy lại là người đa sầu, đa cảm và cũng là người có số kiếp truân chuyên, vận mệnh đào hoa. Tương tự “nét xuân sơn”, tức là chỉ đôi mày đẹp như núi mùa xuân, khiến người ta liên tưởng đến đôi mày liễu, gọn mảnh, cong, mang đến vẻ đẹp xuân sắc cho cả khuôn mặt, đó cũng là một nét đẹp tuyệt hiếm có, biểu lộ tính cách nhu thuận, dịu dàng của người phụ nữ. Thế nhưng Nguyễn Du tại sao không so với những sự vật khác mà lại gợi ra đôi mày của Kiều bằng hình ảnh núi non, điều này cũng làm ta phải suy nghĩ. Có thể giải thích rằng đó cũng lại là một ngụ ý nữa về cuộc đời của Kiều, cũng gập ghềnh trắc trở y như dáng núi, hết lên lại xuống, khó có được ngày hiền hòa yên giấc.
Đó là nói về đôi mắt, để nói về vẻ đẹp của Kiều Nguyễn Du còn có câu “Hoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh”, dẫu chưa phân tích thế nhưng từ bề mặt chữ ta cũng có thể dễ dàng nhận thấy Thúy Kiều là một cô gái có vẻ đẹp rất sắc sảo, mặn mà khác hẳn với cái vẻ đẹp trang nhã, nhẹ nhàng của cô em Thúy Vân. So với “Làn thu thủy, nét xuân sơn” thì câu thơ này lại càng mơ hồ không rõ là Nguyễn Du muốn phiếm chỉ vẻ đẹp nào của Thúy Kiều. Thế nhưng từ chữ “thắm” có lẽ là tác giả muốn miêu tả nét môi nàng Kiều, môi đỏ như son, đến loài hoa cũng phải ghen tị vì chẳng tươi được bằng đôi môi của nàng. Một cách hiểu khác, có thể “thắm” ở đây là chỉ vẻ đẹp thiên tiên, tuyệt trần, đằm thắm của Thúy Kiều mà không một loài hoa nào có thể sánh ngang được. Cách hiểu này khiến ta liên tưởng đến một trong bốn tứ đại mỹ nhân của Trung Hoa cổ đại, nàng Dương Quý phi với vẻ đẹp “tu hoa”, đến hoa cũng phải xấu hổ vì không sánh bằng. Ý “liễu hờn kém xanh” lại càng đặc sắc trong nghệ thuật gợi tả ước lệ của Nguyễn Du, ai cũng biết rằng loài liễu là loài nức danh với bản tính mềm mại, dịu dàng, thế nhưng khi so với Kiều thì lại phải hờn vì “kém xanh”. Ở đây xanh tức là chỉ sức sống, sự dẻo dai, cũng đồng nghĩa với việc gợi ra cái dáng hình lả lướt, mềm mại, uyển chuyển tuyệt thế so với liễu chỉ có hơn chứ không kém của Thúy Kiều. Như vậy so với Thúy Vân, thì vẻ đẹp của Thúy Kiều còn được gợi ra thông qua dáng hình mềm mại, yếu đuối, mà có lẽ nghĩ sâu hơn ta có thể tưởng tượng được thân hình tuyệt thế của nàng. Tuy nhiên, khác với Thúy Vân được thiên nhiên ưu ái “thua”, “nhường” thì vẻ đẹp của Thúy Kiều đã khiến cho thiên nhiên giận dữ với hai từ nhân hóa “ghen”, “hờn”. Có thể thấy nét ghen tị của thiên nhiên mà Nguyễn Du đem đến cũng như một lời dự đoán số phận của Kiều sẽ gặp phải lắm trắc trở, thương đau. Bởi lẽ, khi thiên nhiên đã không thuận lòng với vẻ đẹp của nàng thì sẽ xui khiến cho nàng nếm trải những mất mát, tủi khổ. Đây cũng là một cái tài trong nghệ thuật dụng từ của đại thi hào dân tộc.